İş kazası tazminatında bildirim, rapor ve dava süreci

İş kazasının ardından gündeme gelen haklar, sosyal güvenlik ödemeleriyle sınırlı değil. Yaralanan işçinin tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücündeki azalma tazminat talebine konu olabilirken, ölüm durumunda destekten yoksun kalma ve cenaze giderleri de değerlendiriliyor. Denizli Haber – Kazadan sonra **Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)** üzerinden yürütülen sigorta işlemleri ile işverene karşı yürütülen tazminat süreci birbirinden ayrılıyor. Sağlık raporları, kazanın koşulları ve işverenin yükümlülükleri her iki süreçte de önem taşıyor. Bu bilgiler genel nitelikte olup her olayın koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. TAZMİNAT TALEBİNDE HANGİ ZARARLAR YER ALIYOR? Türk Borçlar Kanunu'nun 54. maddesi; tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalması nedeniyle oluşan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararları kapsıyor. Yaralanan işçinin tedavi ve bakım giderleri ile geçici veya kalıcı çalışma gücü kaybı bu çerçevede ele alınıyor. Ölüm hâlinde Kanun'un 53. maddesi uyarınca cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma zararı gündeme geliyor. Cenaze giderlerini üstlenen kişi ile ölenin desteğinden yararlanan yakınlar, ilgili zarar kalemlerini talep edebiliyor. Manevi tazminat ise 56. madde kapsamında hâkim tarafından olayın özellikleri dikkate alınarak belirleniyor. Ağır bedensel zarar veya ölüm durumunda yakınlar için de manevi tazminat istenebiliyor. OLAYIN İŞ KAZASI SAYILMASI 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, sigortalıyı hemen ya da sonradan bedensel veya ruhsal olarak engelli hâle getiren olayın hangi koşullarda iş kazası kabul edileceğini düzenliyor. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşen olaylar, işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş geliş sırasında yaşanan kazalar ve görevle işyeri dışına gönderilen sigortalının asıl işini yapmadığı sürelerde meydana gelen olaylar bu kapsamda yer alıyor. İş kazası niteliğinin tartışmalı olduğu durumlarda SGK, denetim ve kontrol memurları ya da iş müfettişleri aracılığıyla soruşturma yaptırabiliyor. Kazanın koşullarına ilişkin yazılı kayıtlar bu nedenle önem taşıyor. BİLDİRİMDE ÜÇ İŞ GÜNLÜK SÜRE İşverenin kazayı yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki en geç üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle bildirmesi gerekiyor. Olay işverenin kontrolü dışındaki bir yerde gerçekleşmişse SGK bildirimi için süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlıyor. Bildirimin yapılmaması veya gecikmesi işçinin haklarını ortadan kaldırmıyor. Gecikme durumunda, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil ediliyor. İşçi, bildirimin durumunu Kurumdan öğrenebiliyor ve bildirgenin bir örneğini talep edebiliyor. SAĞLIK RAPORU VE YÜZDE 10 EŞİĞİ Tedavi dönemindeki istirahat raporları, günlük geçici iş göremezlik ödeneğine dayanak oluşturuyor. İyileşmenin tamamlanmasının ardından sağlık kurulu raporlarını değerlendiren Kurum Sağlık Kurulu, meslekte kazanma gücü kaybını belirliyor. Bu kaybın en az yüzde 10 olması, sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri hakkı sağlıyor. Belirlenen oran tazminat hesabını da etkiliyor. Rapora itiraz hakkı bulunuyor; raporun işçinin mesleği ve fiilî durumuyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. İŞVERENİN SORUMLULUĞU 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi kapsamında işveren; risk değerlendirmesi yapmak, çalışanlara eğitim vermek, gerekli araç gereci sağlamak ve tedbirlere uyulmasını denetlemekle yükümlü. Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi de iş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemlerin alınmasını düzenliyor. Bu yükümlülüğe aykırılıktan doğan bedensel zararlar, sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabi tutuluyor. 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre kaza işverenin kastından veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketinden kaynaklanmışsa SGK yaptığı ödemeleri işverenden isteyebiliyor. Böylece işverenin hem işçiye hem de Kuruma karşı sorumluluğu gündeme gelebiliyor. SGK ÖDEMELERİ VE DAVA YOLU Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesine göre rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan indirilemiyor. Bu nedenle SGK gelirinin tazminat hesabına ne ölçüde yansıyacağı ayrıca hesaplanıyor. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca iş ilişkisinden doğan hukuk uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülüyor. Kanun'un 6. maddesinde, iş kazası tazminat davalarında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesine ilişkin yetki düzenlemesi bulunuyor.